Ευρω …ΣΥΡΙΖΑ 2009
ΕΠΙΜΗΘΕΙΣ ΔΕΣΜΩΤΕΣ!
Τα αποτελέσματα των Ευρωεκλογών σε όλες σχεδόν τις χώρες της Ευρώπης ενισχύουν την πορεία δεξιάς μετατόπισης της πολιτικής ζωής. Το ίδιο συνέβη και στην Ελλάδα, παρά την πρωτιά του ΠΑΣΟΚ ή την επιτυχία των Οικολόγων-Πράσινων. Ταυτόχρονα η αποχή ήρθε παντού…πρώτο κόμμα. Στην Ελλάδα η νέα ενεργητική αποχή ξεπέρασε το 1 εκατομμύριο ψηφοφόρους.
Κανείς δεν μπορεί και άρα δεν πρέπει να αποκλείσει το ενδεχόμενο ένα σημαντικό ποσοστό αυτής της νέας ενεργητικής αποχής να αποτελεί έκφραση προαναγγελίας κοινωνικών διεκδικήσεων. Αλλά, ταυτόχρονα, κανείς δεν μπορεί να αποδείξει αυτό το ενδεχόμενο και άρα δεν μπορεί να «χτίσει» πάνω σε αυτό ή μόνο πάνω σε αυτό.
Εμείς, ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α., αυτή τη φορά δεν πετύχαμε τους στόχους μας, δε δικαιώσαμε τις προσδοκίες που καλλιεργήσαμε και προσπαθήσαμε να υπηρετήσουμε. Δεν πρέπει να έχουμε κανένα πρόβλημα να μιλήσουμε για ήττα ή για αποτυχία. Αυτό πράγματι συνέβη. Καλύτερο, όμως, είναι να επιλέγουμε προσδιορισμούς, περισσότερο ακριβείς πολιτικά και λιγότερο συναισθηματικούς. Έτσι θα φτάσουμε πιο βαθιά στην πολιτική ουσία των πραγμάτων.
Γιατί «ουσία», κατά τη γνώμη μου, πολύ πιο σημαντική από την εκλογική αποτυχία και τελικά προάγγελός της, αποτελεί το γεγονός ότι για πολύ καιρό πριν τις Ευρωεκλογές δε δικαιώναμε τις προσδοκίες που καλλιεργούσαμε και δεν πετυχαίναμε τους στόχους μας. Ήττα δεν είχαμε, είχαμε, όμως, πολύ μεγάλα πολιτικά κενά, τα οποία στάθηκε αδύνατο να διαχειριστούμε συλλογικά και ενωτικά με πολιτικούς όρους. Είχαμε αδυναμία συνοχής και σταθερότητας πολιτικού λόγου και πολιτικού μηνύματος, αλλά και πολιτικής εκπροσώπησης. Είχαμε αδυναμία ανοικτών δημοκρατικών πολιτικών διαδικασιών υποδοχής ανθρώπων διαθέσιμων να ανταποκριθούν στο κάλεσμά μας. Είχαμε αδυναμία συλλογικής επεξεργασίας της «γραμμής» και συλλογικού κριτικού ελέγχου της πορείας εφαρμογής της. Είχαμε αδυναμία κατάρτισης ενιαίου πολιτικού σχεδίου. Κυρίως είχαμε αδυναμία διαμόρφωσης συνεκτικής πολιτικής πρότασης με προοπτική την αλλαγή του πολιτικού τοπίου που εξαγγέλαμε και επαγγελλόμαστε.
Αν συμφωνήσουμε ότι αυτές τις αδυναμίες όντως τις είχαμε και ότι αυτές μας στοίχισαν, τότε πρέπει να ψάξουμε γιατί τις είχαμε και – ξεχωριστά σημαντικό – γιατί τόσον καιρό δεν τις ψάξαμε.
Θα επιχειρήσω παρακάτω μερικές πρώτες βασικές απαντήσεις -συμπεράσματα στα δύο αυτά «γιατί»
1. Κατ’ αρχήν δε μας φταίει τόσο ή κυρίως «ο δικομματισμός».
Πρώτον, γιατί αυτός είναι μέρος του πολιτικού συστήματος και των κυρίαρχων πολιτικών με τις οποίες έχει να αναμετρηθεί η Αριστερά και να επηρεάσει ή να τις υπερβεί και δεύτερο, γιατί ενώ η Ν.Δ. και το ΠΑ.ΣΟΚ. ήδη από το 1996 διαρκώς «αιμορραγούν» σε ψήφους η Αριστερά δεν ωφελείται παρά μόνον συγκυριακά, το πολιτικό σύστημα αναπαράγεται και αντέχει, οι συσχετισμοί γίνονται δυσμενέστεροι για τις κοινωνικές ανάγκες και για το αίτημα της ισοδημοκρατίας.
Λέω, λοιπόν, ότι δεν ωφελεί η απλουστευτική στοχοπροσήλωση στην εναντίωση προς τους κυρίαρχους σχηματισμούς-μηχανισμούς (Ν.Δ.-ΠΑ.ΣΟ.Κ.), επιλογή η οποία κάνει και δυσκολότερη τη διεισδυτικότητα των πολιτικών μας μηνυμάτων προς τα λαϊκά στρώματα που αυτοί επηρεάζουν. Αντίθετα, ωφελεί η σταθερή και διαρκής πρόταξη στοχευμένων, διεκδικούμενων αλλαγών σε όλα τα επίπεδα. Ώριμων, μετρήσιμων και συμβατών με τις ανάγκες της κοινωνίας. Η πολιτική του διεκδικητικού μεταρρυθμισμού μαζί με την κοινωνία, δεν είναι «ρεφορμισμός». Ας μην τη φοβηθούμε. Αντίθετα πρέπει να τη συγκροτήσουμε σε ενιαίο σύνολο και μάλιστα με κορύφωση μια καλά επεξεργασμένη κεντρική πρόταση διεξόδου. Η «Κυβέρνηση της Αριστεράς» του Αλέκου Αλαβάνου και ο «3ος πόλος» του Αλέξη Τσίπρα, μπορούν να αποδειχθούν καλές ιδέες. Έτσι όπως τις εξαγγείλαμε, σχεδόν τις… κάψαμε, πριν τις επεξεργαστούμε.
Συμπεραίνω, λοιπόν, κατ’ αρχήν ότι χωρίς ενωτικό και ενιαίο διεκδικητικό πολιτικό σχέδιο θετικής κατεύθυνσης, δεν μπορείς να δικαιώσεις προσδοκίες και να πετύχεις στόχους. Κι αυτό είναι πολιτική ήττα, πριν το επιβεβαιώσει κάποιο εκλογικό αποτέλεσμα.
2. Ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α συγκροτήθηκε ως ενωτικό σχήμα, γι’ αυτό και ενέπνευσε χιλιάδες ανθρώπους. Σιγά-σιγά άρχισε να αποκαλύπτεται ότι σχεδόν καμιά από τις συνιστώσες του (ή τμήματα-τάσεις των συνιστωσών του) δεν τον ήθελαν ως ενωτικό, αλλά ως σχήμα συνεργασίας. Μερικοί, μάλιστα, δεν τον ήθελαν καθόλου. Όμως, το ελκυστικό του μηνύματος του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. ήταν ενότητα για να αλλάξουμε όλοι, όχι συνεργασία για να κρατήσουμε και να διογκώσουμε τις διαφορές μας.
* Ερώτημα: Με αυτήν την εγγενή αντίφαση μπορούν να δικαιωθούν προσδοκίες και να επιτευχθούν στόχοι, ώστε να αποτυπωθούν σε εκλογικές νίκες;
*Απάντηση-συμπέρασμα: Αποδεχθήκαμε το «πείραμα». Μπορούμε και να το συνεχίσουμε ένα διάστημα ακόμα ως πείραμα. Όμως, έχουμε ήδη βιωμένα συμπεράσματα. ΣΥ.ΡΙΖ.Α. που δεν είναι ενωτικό πολιτικό υποκείμενο, στέλνει μηνύματα σύγχυσης στην κοινωνία και την μπερδεύει.
3. Η προϊούσα συντηρητική μετατόπιση των κοινωνικών ανακλαστικών και στην Ελλάδα, λόγω της οικονομικής κρίσης και με αιχμές τα νέα οξύτατα προβλήματα που τίθενται από τη διόγκωση του μεταναστευτικού ρεύματος, τη γενικευμένη κοινωνική ανασφάλεια και τους κλειστούς ορίζοντες για τους νέους, μας βρήκε απροετοίμαστους, αν και στα κείμενά μας την είχαμε προβλέψει ως ενδεχόμενο. Ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. συγκροτήθηκε σε περίοδο ενεργού αμφισβήτησης του νεοφιλελευθερισμού που ενέπνευσε αισιοδοξία κα γέννησε ξανά μια καινούρια σχέση των νέων με την πολιτική, ύστερα από μια πολύχρονη περίοδο διαζυγίου. Στο πολιτικό D.N.A. του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., γράφτηκε ο αριστερός ριζοσπαστισμός ως κεντρικό στοιχείο ταυτότητας. Αυτός καθόρισε προσδοκίες και στόχους. Αυτός έκανε το ΣΥ.ΡΙΖ.Α. πολυσυζητημένη δύναμη αξιόπιστης αντιπολίτευσης. Αυτός αύξησε τα μέλη της κοινοβουλευτικής μας ομάδας σε 14. Αυτός μας έκανε να είμαστε παντού. Αυτός ανανέωσε το στελεχικό δυναμικό του χώρου. Αυτός μας έκανε απελπιστικά μόνους εμάς, από όλο το θεσμικό πολιτικό φάσμα – να έχουμε ανοικτά αυτιά και μάτια στην εξεγερμένη συνείδηση και στην κραυγή αγωνίας χιλιάδων νέων ανθρώπων το Δεκέμβρη. Αυτός, τέλος, ο αριστερός ριζοσπαστισμός είναι πιστεύω που θα μας δώσει τη δυνατότητα να ξαναείμαστε μέσα στους νέους αγώνες στο μέλλον. Κι αυτός δεν πρέπει να ονομάζεται «αριστερισμός».
*Συμπεραίνω, λοιπόν, κι εδώ: αξίζει να μην αποπροσανατολιστούμε, αν και πρέπει να αναμετρηθούμε με στερεότυπα, με δογματισμούς, με αυτοεπιβεβαιώσεις, με απολυτότητες, με αυτοματισμούς και με αφέλειες.
4. Ο αριστερός ριζοσπαστισμός του ΣΥ.ΡΙΖ.Α., στις νέες συνθήκες των συνεπειών της οικονομικής κρίσης, στις συνθήκες της γενικευμένης κοινωνικής ανασφάλειας, έπρεπε να έχει ρεαλιστικές γειώσεις με βάση την κλονισμένη ενεργό διαθεσιμότητα των αποδεκτών της πολιτικής μας πρότασης, και δεν τις είχε. Το διαισθανόμασταν και το βλέπαμε, αλλά δεν είχαμε τον τρόπο να το συζητήσουμε και να το διορθώσουμε. Κεκτημένη ταχύτητα; Αυτοματισμός; Απουσία αντισωμάτων; Αδυναμία συνεννόησης; Ανεπάρκεια; Πάντως, ενώ τα πράγματα άλλαζαν, εμείς κινηθήκαμε για μεγάλο διάστημα με τις παραδοχές της εποχής ανόδου των κοινωνικών κινημάτων. Κινηθήκαμε, δηλαδή, με στερεότυπα. Επομένως, πώς να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες που καλλιεργήσαμε, πώς να πετύχουμε τους στόχους μας, πώς να νικήσουμε; Κατ’ ουσία σταματήσαμε να κάνουμε πολιτική και το ρίξαμε στην προπαγάνδα.
* Ένα ακόμα συμπέρασμα: στο κέντρο των αποφάσεών μας για την επόμενη μέρα, πρέπει να προσδιορίσουμε τη ριζοσπαστική, ανανεωτική, δημοκρατική αριστερή πολιτική στις συνθήκες της οικονομικής κρίσης και του κοινωνικού συντηρητισμού, με στόχο και υποχρέωση να συγκροτήσουμε ενιαίο πολιτικό πλαίσιο, σαφές, επικαιροποιημένο και εξειδικευμένο, γι’ αυτήν την περίοδο.
5. Προβλήθηκε το επιχείρημα ότι ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α, πλήρωσε με μείωση των ψήφων του το τίμημα της απομάκρυνσής του από τον «Αριστερό Ευρωπαϊσμό». Πράγματι, κατά τη γνώμη μου, ο ΣΥ.ΡΙΖ.Α. θα έπρεπε να μιλήσει πολύ περισσότερο με τις θέσεις του για την Ευρώπη στην προεκλογική περίοδο. Θα έπρεπε γιατί μπορούσε. Και έτσι θα απαντούσε και σε μια άδικη και στοχευμένη επίθεση, που στοίχισε την εχθρότητα, την απομάκρυνση και την επιφύλαξη κάμποσων φίλων ή πρώην φίλων και ψηφοφόρων ή πρώην ψηφοφόρων του ΣΥΝ και του ΣΥ.ΡΙΖ.Α.
Δεν ξέρω πόσες ψήφους χάσαμε απ’ αυτήν την επίθεση, η οποία μάλιστα εκδηλώθηκε μερικές φορές με ανθρωποφαγικού χαρακτήρα δημοσιεύματα σε βάρος της Ελένης Σωτηρίου, τα οποία δεν ταιριάζουν και τόσο στην ηθική της «Ανανεωτικής Αριστεράς». Ισχυρίζομαι, όμως – κοιτώντας προς το μέλλον – ότι στις συνθήκες γενικευμένης κρίσης εμπιστοσύνης προς την Ευρώπη, όπως αποτυπώθηκε στα εκλογικά αποτελέσματα όλων των χωρών, το επιχείρημα ότι ηττηθήκαμε, γιατί εγκαταλείψαμε το ευρωπαϊκό μας πρόσωπο, είναι εύκολο και αβασάνιστο. Φαντάζει ως επιχείρημα δογματικού χαρακτήρα.
* Κι εδώ ένα συμπέρασμα: όντως πρέπει να συνεχίσουμε τη συζήτηση για την Ευρώπη και την Ε.Ε. Θα μας χρειαστεί, αν θέλουμε να κάνουμε πολιτική ανοικτών οριζόντων.
6. Κι ένα τελευταίο συμπέρασμα, χωρίς περισσότερα λόγια και αναλύσεις: Δημοκρατία, Διαφάνεια , Συμμετοχή. Σε κρίσιμες και καίριες στιγμές τις είχαμε πολύ ανάγκη και δεν τις είχαμε μαζί μας όσο θα έπρεπε…
Θ.ΔΡΙΤΣΑΣ 10.06.2009
(Δημοσιεύτηκε στην Αυγή στις 14/06/2009)

Μια περσινή φωτογραφία